آب بند کننده ها مجموعه ای از محصولات هستند که برای آب بندی بتن، ملات، محیط خیس و مرطوب به کار می رود. این گروه از محصولات به دو دسته کلی تقسیم بندی می شوند.
چرا آببندی سطحی و درزها در سازههای بتنی مهم است؟
بتن ذاتاً مادهای با تخلخل موئینه است و اگرچه نسبت به بسیاری از مصالح ساختمانی مقاوم است، اما در برابر نفوذ آب و یونهای مخرب (کلرید، سولفاتها، CO₂ و…) کاملاً نفوذناپذیر نیست.
نفوذ تدریجی آب و املاح میتواند منجر به:
- خوردگی آرماتورها(برای آشنایی با خوردگی آرماتور کلیک کنید)
- ترکخوردگی و پوستهپوسته شدن
- کاهش مقاومت و دوام
- نشت آب از مخازن، استخرها و سازههای زیرسطحی
برای کنترل این مسئله، علاوه بر طراحی صحیح مخلوط بتن، تراکم و عملآوری مناسب، استفاده از دو گروه محصول در سطح سازه بسیار حیاتی است:
- پوششهای آببندکننده سطحی (Surface Waterproofing Coatings)
- ماستیکها و درزگیرها (Sealants & Mastics) برای آببندی درزها
ترکیب صحیح این دو گروه، خط دفاعی قدرتمندی در برابر نفوذ آب و مواد خورنده ایجاد میکند.
پوششهای آببندکننده سطحی چیستند؟
پوششهای آببند سطحی، لایههایی پیوسته و چسبنده هستند که بر روی سطح:
- بتن
- ملات
- سنگ
- فلز
اعمال میشوند تا:
- نفوذ آب را به حداقل برسانند یا قطع کنند؛
- مقاومت در برابر رطوبت، فشار هیدرواستاتیک، مواد شیمیایی و CO₂ را بهبود دهند؛
- گاهی جلوه و ظاهر سطح نهایی را نیز بهبود دهند.
این پوششها ممکن است:
- بر اساس سیمان اصلاحشده باشند؛
- بر اساس رزینهای پلیمری (آکریلیک، اپوکسی، پلییورتان و…) باشند؛
- یا بهصورت مواد نفوذی عمل کنند و ساختار موئینه بتن را تغییر دهند.
تفاوت پوششهای سطحی با آببندهای کریستالی حجمی
- آببند کریستالی حجمی: به مخلوط بتن اضافه میشود و با نفوذ در عمق بتن، مسیرهای موئینه را با کریستالهای نامحلول مسدود میکند.
- پوشش آببند سطحی: بهصورت لایهای روی سطح اجرا میشود و از بیرون، در برابر آب و عوامل مهاجم نقش سد را بازی میکند.
در بسیاری از پروژهها، ترکیب این دو روش برای دستیابی به آببندی و دوام بالاتر توصیه میشود.
انواع پوششهای آببندکننده سطحی
پوششهای پایه سیمانی اصلاحشده (Cementitious Coatings)
این نوع پوششها معمولاً ترکیبی از:
- سیمان پرتلند
- فیلرهای معدنی ریزدانه
- پلیمرهای اصلاحکننده (لاتکس، آکریلیک و…)
- افزودنیهای شیمیایی بهبودبخش چسبندگی و آببندی
هستند و با آب مخلوط شده و بهصورت ملات خمیری نازک روی سطح اجرا میشوند.
ویژگیها:
- چسبندگی خوب به بتن و ملات
- سازگار با زیرلایههای معدنی
- قابل اجرا با ماله، برس یا پیستوله
- مناسب برای: مخازن آب، استخرها، دیوارهای حائل، فونداسیونها، تصفیهخانهها
- عملکرد خوب در برابر فشار مثبت (آب از سمت داخل)؛ برخی محصولات در فشار منفی نیز عملکرد دارند.
پیشنهاد ما مطالعه مقاله آببند پلیمری سیمانی دوجزئی چیست؟ هست.
پلیمری (آکریلیک، اپوکسی، پلییورتان)
این گروه بر اساس رزینهای آلی طراحی میشوند و بسته به نوع، ممکن است تک جزئی یا دو جزئی باشند.
1. پوششهای آکریلیک
-
- بر پایه آب یا حلال
- انعطافپذیری متوسط، مقاومت مناسب در برابر UV
- مناسب برای بام، نمای خارجی، سطوح در معرض هوا و باران
2. پوششهای اپوکسی
-
- دو جزئی (رزین + هاردنر)
- مقاومت شیمیایی و مکانیکی بسیار بالا
- مناسب برای محیطهای صنعتی، مخازن مواد شیمیایی، کفسازی با ترافیک سنگین
- معمولاً در برابر UV مقاومت کمتری دارند و در فضای باز نیاز به پوشش محافظ (Top Coat) دارند.
3. پوششهای پلییورتانی
-
- انعطافپذیری بالا، قابلیت پلزدن روی ترکهای ریز
- مقاومت خوب در برابر سایش و UV (در بسیاری محصولات)
- مناسب برای بامهای در معرض تردد، پارکینگها، تراسها، پلها
پوششهای نفوذی و آببندکننده کریستالی سطحی
این محصولات بهصورت دوغاب یا مایع روی سطح بتن اجرا میشوند و با نفوذ به داخل خلل و فرج:
- با محصولات هیدراتاسیون واکنش داده
- کریستالهای نامحلول تشکیل میدهند
- مسیرهای موئینه را مسدود میکنند
ویژگیها:
- ایجاد آببندی عمقی بهجای صرفاً لایه سطحی
- قابلیت فعال شدن مجدد در حضور آب (خودترمیمی ترکهای مویی در برخی محصولات)
- مناسب برای مخازن، تونلها، سازههای زیرزمینی و بتنهای در تماس دائم با آب
محصولات پیشنهادی عامر بتن
Strutop Surf (پوشش آب بندنفوذکننده ولاک سطحی)
استراتاپ Surf یک پوشش آب بند بر پایه لاتکس های ترکیبی می باشد که جهت آب بندی سطوح ساختمانی مصرف می گردد.
کاربرد ها:
استراتاپ Surf برای آب بندی موارد ذیل کاربرد دارد:
- آب بند کردن انواع مصالح ساختمانی مانند سنگ، بتن، پلاسترسیمانی، آجر، گچ و ...
- حفاظت آثار تاریخی در برابر رطوبت و غبار و جلبک
- رفع جذب رطوبت موزائیک یا سنگ کار شده در پشت بام
- آب بندی نمای ساختمان
- نفوذناپذیری انواع قطعات پیش ساخته بتنی و گچی و سنگ مصنوعی
- آبگریزی و آب بندی بندکشی ها و افزایش عمر مفید بند بخصوص در سرویس های بهداشتی و پشت بام
Strutop Premium (پوشش آب بند چند منظوره سطوح و درزهای ساختمانی)
استراتاپ Premium یک پوشش آب بند بر پایه لاتکس های ترکیبی می باشد که جهت آب بندی درز های ساختمانی و همچنین پوشش سطحی آب بند مصرف می گردد.
مشاهده کاتالوگ محصولکاربرد ها:
- آب بندی بندکشی های آسیب دیده و درز ها و ترک های ایجاد شده سطحی
- ایجاد پوشش آب بند روی سطوح مختلف
- آب بندی درز های بام، نما، سرویس ها، آب نما ها، استخر ها و .
STRUTOP EM130(پوشش امولسیون قیری آب بند و پرایمر بر پایه آب)
امولسیون قیری آب بند استراتاپ EM130 یک سیستم پوشش آب بند بر پایه قیر اصلاح شده پلیمری پایه آب می باشد که یک غشاء انعطاف پذیر با چسبندگی بالا و محافظ در برابر آب، رطوبت و بخار آب ایجاد می کند. این محصول به عنوان پرایمر برای جلوگیری از نفوذ املاح نیز قابل استفاده تا نسبت اختلاط 1 به 4 با آب می باشد.
مشاهده کاتالوگ محصولکاربرد ها:
- برای محافظت سطوح در برابر رطوبت در استفاده داخل یا خارج ساختمان در وجه در تماس با آب
- آّب بندی بام، سرویس های بهداشتی، بالکن ها، باغ بام ها (روف گاردن) و دیوار های بتنی و بتن سبک، آلومینیوم، آزبست سیمانی، چوب و …
- آب بندی خطوط انتقال آب و کالورت ها
- آب بندی و جلوگیری از نفوذ املاح در سازه های مدفون در خاک یا نگهدارنده خاک
- پوشش ضد زنگ و خوردگی سازه های فولادی و بتنی
Strutop BRM-10 (ماستیک و عایق ترمیمی ایزوگام و قیرگونی برپایه قیر پلیمری اصلاح شده بر پایه حلال)
استراتاپ BRM-10 یک عایق ترمیمی تک جزئی بر پایه بیتومن رابر اصلاح شده با پلیمر می باشد که آماده مصرف می باشد و به صورت سرد اجرا می گردد. این محصول بعد از خشک شدن کاملا انعطاف پذیر بوده و چسبندگی خوبی داشته و در شرایط دمایی مختلف مقاومت خوبی دارد.
مشاهده کاتالوگ محصولکاربرد ها:
- ترمیم ایزوگام های آسیب دیده
- ترمیم قیرگونی های قدیمی
- پر کردن خلل و فرج و ناهمواری های لایه های آب بند
- به عنوان یک لایه عایق موضعی روی بتن و سایر مصالح ساختمان
ماستیکها چیستند و چه نقشی دارند؟
ماستیک (Mastic/Sealant) مادهای خمیری یا ویسکوز و انعطافپذیر است که برای آببندی و درزبندی بین دو عضو (بتنی، فلزی، سنگی و…) به کار میرود.
برخلاف ملات یا گروت:
- هدف اصلی ماستیک، حمل بار سازهای نیست؛
- بلکه هدف، جبران حرکت نسبی درز، جلوگیری از نفوذ آب، هوا و گرد و غبار است.
ملات و گروت پس از سخت شدن معمولاً سخت و شکننده هستند، در حالی که ماستیک پس از گیرش، الاستیک یا شبهالاستیک باقی میماند و تغییر شکلهای درز را دنبال میکند.
انواع ماستیکها
-
ماستیکهای قیری (آسفالتی)
- بر پایه بیتومن/قیر
- معمولاً برای درزهای بام، پشتبامهای سنتی، درزهای افقی با حرکت کم
- مقاومت محدود در برابر UV و مواد شیمیایی خاص
-
ماستیکهای گرم اجرا (Hot-Applied)
- نیاز به گرم کردن در دستگاه مخصوص
- مناسب برای درزهای آسفالت، باند فرودگاهها، جادهها و پارکینگها
-
ماستیکهای سرد اجرا (Cold-Applied)
- تکجزئی یا دو جزئی
- اجرا در دمای محیط، بدون نیاز به گرمایش
- طیف وسیع شیمیایی (آکریلیک، پلییورتان، پلیسولفید، سیلیکون و…)
-
ماستیکهای پلییورتان
- خاصیت الاستیک عالی، توان تحمل حرکت زیاد درز
- چسبندگی خوب به بتن، فلز و بسیاری مصالح
- مناسب برای درزهای انبساطی کف، پارکینگها، محوطهها، مخازن
-
ماستیکهای پلیسولفید
- مقاومت شیمیایی بسیار خوب
- مناسب محیطهای صنعتی، درزهای در معرض مواد خورنده، مخازن سوخت و مواد شیمیایی
-
سیلیکونها
-
- بیشتر برای درزهای نما، شیشه، فریمها
- چسبندگی و دوام عالی در برابر UV و تغییرات دمایی
کاربردهای اصلی پوششهای آببند سطحی و ماستیکها
1.مخازن آب، استخرها و تصفیهخانهها
- پوششهای پایه سیمانی اصلاحشده یا اپوکسی برای آببندی سطح داخلی
- ماستیکهای مقاوم به آب و مواد شیمیایی برای درزهای سازهای و درز دور لولهها و قطعات مدفون
2. بام، تراس، سرویسهای بهداشتی و فضاهای مرطوب
- پوششهای آکریلیک یا پلییورتان برای بام و تراس
- پوششهای آببند سیمانی برای زیر سرامیک سرویسها
- ماستیک در حول لولهها، کفشورها، اتصالات دیوار به کف
3.درزهای انبساط، اجرایی و پیرامونی
- ماستیکهای الاستیک (پلییورتان، پلیسولفید) برای درزهای با دامنه حرکت زیاد
- استفاده همزمان از بکراد (فوم میلهای) برای کنترل عمق و شکل مقطع درز
- درزهای پیرامون پنجرهها، درها، قطعات پیشساخته و سازههای تونلی
معیارهای انتخاب پوشش آببند سطحی مناسب
1. فشار هیدرواستاتیک و جهت آب
- فشار مثبت: آب از سمت داخل مخزن یا استخر به سمت بیرون فشار میآورد؛ اغلب پوششهای سیمانی، اپوکسی و پلییورتان برای این حالت طراحی میشوند.
- فشار منفی: آب از بیرون (خاک، آب زیرزمینی) به سمت داخل فشار میآورد؛ انتخاب پوشش مناسب برای این حالت حساستر است و محصولات مشخصی برای فشار منفی توصیه میشوند.
2. نوع و وضعیت زیرلایه
- بتن تازه یا قدیمی، درجه زبری، وجود خلل و فرج، ترکها، آلودگیها
- برخی پوششها نیاز به پرایمر برای چسبندگی بهتر دارند.
- رطوبت زیرلایه (خشک، مرطوب اشباع) در انتخاب نوع پوشش مهم است.
3. شرایط محیطی
- UV و نور خورشید: برخی پوششها در برابر UV گچ میشوند و نیاز به تاپکوت مقاوم دارند.
- مواد شیمیایی: محیط اسیدی، قلیایی، حاوی کلرید، سولفات و…
- سایش و ترافیک: کف پارکینگ، محوطه صنعتی، باند تردد
معیارهای انتخاب ماستیک مناسب برای درزها
1. نوع درز و دامنه حرکت
- درز انبساطی با تغییر طول زیاد: نیاز به ماستیک با الاستیسیته بالا و توان پلزنی ترک
- درز اجرایی با حرکت محدود: ممکن است ماستیک با انعطاف متوسط کافی باشد.
2. چسبندگی، دوام و سازگاری
- چسبندگی به بتن، فولاد، آجر، سنگ و پوششهای آببندی
- مقاومت در برابر UV، آب، مواد شیمیایی
- عدم ایجاد لکه یا آلودگی روی بتن اکسپوز و نما
برای انتخاب ماستیک مناسب کلیک کنید.
نکات اجرایی مهم در اجرای پوششهای آببند سطحی
1.آمادهسازی سطح بتن
- حذف لایه سست، دوغاب سیمان، رنگ، چربی، گِل و آلودگی
- ترمیم تخلخلها، حفرهها و کرموشدگی با ملات ترمیمی مناسب
- ایجاد سطحی با زبری کنترلشده (مثلاً با سندبلاست، واترجت یا برسزنی) برای چسبندگی بهتر
2.اجرای لایه پرایمر (در صورت نیاز)
- بسیاری از پوششهای پلیمری نیاز به پرایمر دارند.
- پرایمر باعث افزایش چسبندگی و جلوگیری از حبس حباب میشود.
3.ضخامت، تعداد لایهها و عملآوری
- رعایت ضخامت توصیهشده توسط تولیدکننده (مثلاً ۱ تا ۲ میلیمتر در چند لایه)
- اجرای متقاطع لایهها (لایه اول افقی، لایه دوم عمودی) برای پوشش کامل
- رعایت زمان خشک شدن بین لایهها، محافظت در برابر باران، گرد و غبار و تردد زودهنگام
برای آشنایی با مراحل آببندی استخر مقاله روش های آب بندی استخر را مطالعه کنید.
نکات اجرایی مهم در اجرای ماستیکها
1.آمادهسازی درز و استفاده از بکراد
- تمیزکاری کامل درز از گرد و غبار، قطعات سست، روغن قالب و…
- استفاده از بکراد (فوم پشتبند) برای کنترل عمق ماستیک و جلوگیری از چسبیدن سهطرفه (Three-Sided Adhesion)
- تعیین عرض و عمق مناسب درز مطابق کاتالوگ ماستیک
2.نحوه تزریق/پر کردن و ابزارزنی
- پر کردن درز از پایین به بالا بهصورت پیوسته
- ابزارزنی سطح ماستیک برای رسیدن به سطحی صاف، چسبنده به دو لبه و بدون حباب
- رعایت دمای مناسب محیط و زیرلایه برای گیرش بهینه
3.خطاهای رایج در اجرای ماستیکها
- پر نکردن کامل درز و باقی ماندن حباب و حفره
- عدم استفاده از بکراد و ایجاد تنشهای کششی در ماستیک
- انتخاب محصول نامناسب با توجه به نوع درز و شرایط محیطی
- اجرای ماستیک روی سطح مرطوب یا آلوده
ترکیب پوششهای آببند سطحی با سایر سیستمهای آببندی
در پروژههای مهم (مخازن بزرگ، تونلها، فونداسیونهای عمیق، سازههای دریایی) معمولاً یک سیستم ترکیبی آببندی به کار میرود، مثلاً:
- بتن با آببند کریستالی حجمی + پوشش سیمانی سطحی + ماستیک در درزها
- بتن نفوذناپذیر + پوشش پلییورتان روی بام + ماستیک در درزهای انبساطی
- بتن با نسبت آب به سیمان کنترلشده + پوشش اپوکسی در مخازن شیمیایی + درزگیر پلیسولفید
هدف، ایجاد چندین لایه دفاعی است تا در صورت آسیبدیدن یکی از لایهها، لایه دیگر وظیفه آببندی و حفاظت را ادامه دهد.
جمعبندی
- پوششهای آببند سطحی نقش سد بیرونی در برابر نفوذ آب و مواد خورنده را دارند و نوع آنها باید بر اساس شرایط محیط، فشار آب، ماهیت سیال و زیرلایه انتخاب شود.
- ماستیکها عناصر کلیدی آببندی درزها هستند؛ اگر درزها بهدرستی درزبندی نشوند، عملکرد کل سیستم آببندی زیر سؤال میرود.
- موفقیت آببندی، علاوه بر انتخاب محصول مناسب، به آمادهسازی سطح، اجرای صحیح و کنترل کیفی وابسته است.
- در پروژههای مهم، استفاده از سیستم ترکیبی (بتن با کیفیت + افزودنیها + پوشش سطحی + ماستیک درز) بهترین راه برای افزایش دوام و کاهش هزینههای تعمیر و نشت در طول عمر سازه است.
سوالات متداول:
سوال ۱: پوششهای آببندکننده سطحی بتن چه کاربردی دارند؟
پاسخ: پوششهای آببندکننده سطحی لایههایی هستند که روی سطح بتن اجرا میشوند و با ایجاد یک سد پیوسته، از نفوذ آب، رطوبت و مواد خورنده به داخل سازه جلوگیری میکنند. این پوششها در مخازن، استخرها، فونداسیونها، بامها، تراسها و سازههای در معرض محیط خورنده برای افزایش دوام و جلوگیری از نشت آب استفاده میشوند.
سوال ۲: تفاوت ماستیک با ملات یا گروت در چیست؟
پاسخ: ملات و گروت پس از گیرش، سخت و نسبتاً شکنندهاند و برای باربری یا پر کردن حفرهها به کار میروند؛ اما ماستیک یک ماده خمیری و انعطافپذیر است که برای درزبندی و آببندی درزها استفاده میشود و پس از گیرش، قابلیت تغییر شکل الاستیک دارد و حرکت نسبی دو لبه درز را تحمل میکند.
سوال ۳: چه نوع پوشش آببندی برای مخازن آب بتنی مناسب است؟
پاسخ: برای مخازن آب معمولاً از پوششهای پایه سیمانی اصلاحشده یا پوششهای اپوکسی مخصوص تماس با آب آشامیدنی استفاده میشود. انتخاب نوع پوشش به فشار هیدرواستاتیک، جهت فشار (مثبت یا منفی)، کیفیت زیرلایه بتن و الزامات بهداشتی (در صورت تماس با آب شرب) بستگی دارد.
سوال ۴: در انتخاب ماستیک مناسب برای درزهای انبساطی به چه نکاتی باید توجه شود؟
پاسخ: مهمترین موارد شامل نوع درز (انبساطی، اجرایی)، دامنه حرکت مورد انتظار درز، چسبندگی ماستیک به بتن و سایر مصالح، مقاومت در برابر UV و آب، و سازگاری با پوششهای آببندی مجاور است. ماستیکهای پلییورتان و پلیسولفید معمولاً برای درزهای انبساطی با حرکت بالا گزینههای مناسبی هستند.
سوال ۵: آیا میتوان از پوششهای آببند سطحی بهتنهایی برای آببندی کامل سازه استفاده کرد؟
پاسخ: در بسیاری از موارد، تنها تکیه بر پوشش سطحی کافی نیست. کیفیت بتن، تراکم، عملآوری، طراحی صحیح درزها و استفاده از ماستیکهای مناسب همگی در عملکرد نهایی آببندی مؤثرند. در سازههای حساس مانند مخازن بزرگ، تونلها و فونداسیونهای عمیق، معمولاً از ترکیب بتن با کیفیت، افزودنیهای آببند، پوششهای سطحی و ماستیک در درزها بهصورت یک سیستم جامع آببندی استفاده میشود.
محصولات و مطالب مرتبط :